यूजीसी NTA नेट जेआरएफ परीक्षा, जून 2019 (संस्कृत)Total Questions: 10031. अधोलिखितेषु अर्थविस्तारस्योदाहरणं नास्ति(a) गवेषणा(b) तैलम्(c) प्रवीणः(d) श्राद्धःCorrect Answer: (d) श्राद्धःSolution:अधोलिखितेषु अर्थविस्तारस्योदाहरणं 'श्राद्धः' नास्ति। अर्थात् अर्थ विस्तार का उदाहरण श्राद्ध नहीं है। जबकि गवेषणा, तेलम्, प्रवीणः ये सभी अर्थ विस्तार के उदाहरण हैं।32. सारनाथ बौद्धप्रतिमालेखस्य भाषाऽस्ति(a) संस्कृतम्(b) प्राकृतम्(c) पालिः(d) अपभ्रंशःCorrect Answer: (b) प्राकृतम्Solution:सारनाथ बौद्धप्रतिमालेखस्य भाषा 'प्राकृतम् अस्ति । अर्थात् सारनाथ में स्थित बौद्ध प्रतिमालेख की भाषा प्राकृत है तथा लिपि ब्रह्मी है।33. निम्नलिखितेषु केन ज्योतिषशास्त्रमाधृत्य ऋग्वेदस्य कालो निर्धारितः ?(a) वेबरमहोदयेन(b) मैक्डानलमहोदयेन(c) बालगंगाधरतिलकमहोदयेन(d) विल्सनमहोदयेनCorrect Answer: (c) बालगंगाधरतिलकमहोदयेनSolution:बालगंगाधरतिलकमहोदयेन ज्योतिषशास्त्रमानृत्य ऋग्वेदस्य कालो निर्धारितः । अर्थात् ज्योतिषशास्त्र को आधार मानकर बालगङ्गाधर तिलक ने ऋग्वेद का काल (समय) निर्धारित किया है।34. 'भवाति' रूपमिदं कस्य लकारस्य विद्यते ?(a) लोलकारस्य(b) विधिलिङ्कारस्य(c) लेट्लकारस्य(d) लुट्लकारस्यCorrect Answer: (c) लेट्लकारस्यSolution:'भवाति' रूपमिदं लेट्लकारस्य विद्यते। भू (धातु) परस्मैपदपुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचनप्रथम पु.भवाति / भवात्भवातःभवान्मध्यम पु.भवासि / भवाःभवाथःभवाथउत्तम पु.भवानिभवावभवाम35. पाणिनीयशिक्षानुसारं कस्य प्राणिनः ध्वनिः एकमात्रिकवर्णतुल्यः भवति।(a) नकुलस्य(b) शिखिनः(d) चाषस्य(c) वायसस्यCorrect Answer: (d) चाषस्यSolution:पाणिनीयशिक्षानुसारं चाषस्य प्राणिनः ध्वनिः एकमात्रिकवर्णतुल्यः भवति। चाषस्तु वदते मात्रा द्विमात्रं चैव वायसः। शिखी रौति त्रिमात्रं तु नकुलस्त्वर्धमात्रकम्॥36. त्रिविक्रमभट्टप्रणीतं चम्पूकाव्यमस्ति(a) नलचम्पू(b) राजचम्प(c) रामायणचम्पू(d) जीवन्धरचम्पूCorrect Answer: (a) नलचम्पूSolution:त्रिविक्रमभट्टप्रणीतं चम्पूकाव्यं 'नलचम्पू' अस्ति । त्रिविक्रमभट्टप्रणीत चम्पूकाव्य नल चम्पू है। संस्कृत साहित्य में चम्पू काव्य का प्रथम निदर्शन इसी ग्रन्थ में हुआ। नलचम्पू दमयन्ती कथा के नाम से भी प्रसिद्ध है। नलचम्पू कथा का मूल स्रोत महाभारत का वनपर्व है।37. निम्नलिखितेषु ऋग्वेदस्य प्राचीनतमो भाष्यकारः कोऽस्ति?(a) वेङ्कटमाधवः(b) सायणः(c) उवटः(d) स्कन्दस्वामीCorrect Answer: (d) स्कन्दस्वामीSolution:ऋग्वेदस्य प्राचीनतमो भाष्यकारः 'स्कन्दस्वामी' अस्ति। अर्थात् - ऋग्वेद के प्राचीनतम् भाष्यकार स्कन्दस्वामी हैं, जबकि वेङ्कटमाधव, सायण, उव्वट,ये सभी स्कन्दस्वामी के बाद के भाष्यकार हैं।38. 'प्र + एजते = प्रेजते' इत्यत्र एकारो भवति(a) 'आद्गुणः' सूत्रेण गुणत्वात्(b) 'वृद्धिरेचि' सूत्रेण वृद्धित्वात्(c) 'एडि पररूपम् सूत्रेण पररूपत्वात्(d) 'एङः पदान्तादति सूत्रेण पूर्वरूपत्वात्Correct Answer: (c) 'एडि पररूपम् सूत्रेण पररूपत्वात्Solution:'प्र + एजते = प्रेजते' इत्यत्र एकारो 'एङि पररूपम्' सूत्रेण पररूपत्वात् भवति । अवर्णान्त उपसर्ग से एङ (जिसके अंत मे ए और ओ हो) धातु पर (बाद में) होने पर, पर और पूर्व के स्थान पर पररूप एकादेश होता है। जैसे- प्र + एजते = प्रेजते, उप + ऐहि = उपेहि।39. शारिपुत्रप्रकरणमस्ति(a) माघप्रणीतम्(b) श्रीहर्षप्रणीतम्(c) अश्वघोषप्रणीतम्(d) विल्हणप्रणीतम्Correct Answer: (c) अश्वघोषप्रणीतम्Solution:अश्वघोषप्रणीतम् शारिपुत्रप्रकरणमस्ति। अर्थात्- शारिपुत्रप्रकरण अश्वघोष की कृति है। यह अधूरा होने पर भी महनीय रूपक का रम्य प्रतिनिधि है। अश्वघोष की केवल चार प्रामाणिक कृतियाँ हैं- (1) बुद्धचरितम् (2) सौन्दरानन्दकाव्यम् (3) गान्डीवस्तोत्रगाथा (4) शारिपुत्रप्रकरणम्।40. महाभारतोपजीविकाव्यं नास्ति(a) बृहत्कथामंजरी(b) शिशुपालवधम्(c) मध्यमव्यायोगः(d) भारतमंजरीCorrect Answer: (a) बृहत्कथामंजरीSolution:महाभारतोपजीविकाव्यं 'बृहत्कथामंजरी' नास्ति। शिशुपालवधम्, मध्यमव्यायोगः, भारतमंजरी, महाभारतोपजीविकाव्यं अस्ति।Submit Quiz« Previous12345678910Next »