यूजीसी NTA नेट जेआरएफ परीक्षा, जून 2020 (संस्कृत)

Total Questions: 100

91. परिच्छेदः

उपर उपलो मेघो भवति। उपरमन्तेऽस्मिन्नभ्राणि। उपरता आप इति वा। तेषामेषा भवति देवानां माने प्रथमा अतिष्ठन्कृन्तत्रादेषामुपरा उदायन् । त्रयस्तपन्ति पृथिवीमनूपा द्वा बृबूकं वहतः पुरीषम्। देवानां निर्माणे प्रथमा अतिष्ठन् माध्यमिका देवणाः ।

प्रथम इति मुख्यनाम प्रथमो भवति। कृन्तत्रमन्तरिक्षं विकर्तनं मेघानां विकर्त्तनेन मेघानामुदकं जायते। त्रयस्तपन्ति पृथिवीमनूपाः। पर्जन्योः वायुरादित्यः शीतोष्णवर्षैरोषधीः पाचयन्त्यनूपा अनुवपन्ति लोकान्स्वनेन स्वेन कर्मणा।

अयमपीतरोऽ नूप एतस्मादेवानूप्यत उदकेनापि वान्वाविति स्पाद्यथा प्रागिति लस्यानूप इति स्पाद्यथा प्राचीनमिति। द्वा बृबूकं वहतः पुरीषम्। वाय्वादित्या उदकं बबूकमित्युदकनाम ......|

उपरिलिखित-परिच्छेदमनुसृत्य अधोलिखितेषु 'उपर' इति पदस्य अर्थ चिनुत-

Correct Answer: (b) मेघः
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य 'उपर' इति पदस्य अर्थ 'मेघः' अस्ति।
अर्थात् - ऊपर लिखे गये परिच्छेद (गद्यांश) में 'उपर' इस पद का अर्थ 'मेघ' है।

92. उपरिलिखित-परिच्छेदमनुसृत्य अधोलिखितेषु 'अनूपाः' इति पदं केषां विशेषणमस्ति?

Correct Answer: (d) वायुरादित्यपर्जन्यानाम्
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य 'अनूपाः' इति पदं 'वायुरादित्यपर्जन्यानाम्' विशेषणमस्ति। अर्थात् उपरि लिखित परिच्छेद में अनूपा इस पद का विशेषण वायु सूर्य और पर्जन्य है।

93. उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य अधोलिखितेषु 'बृबूकम्' इति पदस्यार्थ चिनुत-

Correct Answer: (b) उदकम्
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य 'बृबूकम्' इति पदस्य अर्थ 'उदकम्' अस्ति। ऊपर लिखे गये परिचछेद में 'बृबूकम्' इस पद का अर्थ उदकम् (जल) है।

94. उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य अधोलिखितेषु

'कृन्तत्रम्' इति पदस्य अर्थ चिनुत-

Correct Answer: (a) अन्तरिक्षम्
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य 'कृन्तत्रम्' इति पदस्य अर्थः अन्तरिक्षम् अस्ति।
ऊपर लिखे गये परिच्छेद में 'कृन्तत्रम्' इस पद का अर्थ अन्तरिक्षम् (आकाश) है।

95. उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य अधोलिखितेषु त्रयस्तपन्ति इत्यस्य वाक्यस्य अभिप्रायः कः?

Correct Answer: (c) पर्जन्यो-वायुरदित्याः पृथिवीं तपन्ति
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य 'त्रयस्तपन्ति' इत्यस्य वाक्यस्य अभिप्रायः पर्जन्यो-वायुरदित्याः पृथिवीं तपन्ति।

96. परिच्छेद :

इयं संवर्धनवारिधारा तृष्णा विषवल्लीनाम्, व्याधगीतिरिन्द्रियमृगाणाम्, परामर्शधूमलेखा सच्चरितचित्राणाम्, तिमिरोद्गतिः शास्त्रदृष्टीनाम् पुरः पताका सर्वाविनयानाम्, उत्पत्तिनिम्नगा क्रोधवेगग्राहाणाम्

आपानभूमिर्विषयमधूनाम् सङ्गीतशाला भ्रूविकारनाट्यानाम्, आवासदरी दोषाशीविषाणाम् उत्सारणवेत्रलता सत्पुरुषव्यवहाराणाम्, प्रस्तावना कपटनाटकस्य कदलिका कामकारिणः, वध्यशाला साधुभावस्य राहुजिह्वा धर्मेन्दुमण्डलस्य,

लतेव विटपकानध्यारोहति । गङ्गेव वसुजनन्यपि तरङ्गबुचञ्चला, पातालगुहेव तमोबहुला, हिडिम्बेव भीमसाहसैकहार्य हृदया, प्रावृडिवाचिरद्युतिकारिणी, दुष्टपिशाचीव दर्शितानेकपुरुषोच्छाया स्वल्पसत्त्वमुन्मत्तीकरोति ।

उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य अधोलिखितेषु -"कदलिका कामकरिणः- "इत्यत्र करिणः तुलना केन सह कृता?

Correct Answer: (d) कामेन
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदे "कदलिका कामकरिणः” इत्यत्र करिणः तुलना कामेन सह कृता। ऊपर लिखे गये परिच्छेद में 'कदलिका कामकरिणः' इस पद में 'करिण' पद की तुलना काम के साथ किया गया है।

97. उपरिलिखित परिच्छेदमनुमृत्य अधोलिखितेषु - "तिमिरोगतिः शास्त्रदृष्टीनाम् "इति गद्यांशानुसारं तिमिरोगतिः कुत्र भवति?

Correct Answer: (d) नेत्रे
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदे 'तिमिरोगतिः शास्त्रदृष्टीनाम्' इति गद्यांशानुसारं तिमिरोद्गतिः 'नेत्रे' भवति
अर्थात् ऊपर लिखे गये परिच्छेद में 'तिमिरोगतिः शास्त्रदृष्टीनाम्' इस गद्यांश के अनुसार 'तिमिरोगतिः' नामक रोग नेत्र (आँख) में होती है।

98. उपरिलिखित-परिच्छेदमनुसृत्य अधोलिखितेषु

"वल्लिनां संवर्धने कस्यापेक्षा भवति?" इति प्रश्नस्य समीचीनमुत्तरं चिनुत-

Correct Answer: (c) जलस्य
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदे "वल्लिनां संवर्धने जलस्य अपेक्षा भवति'।"

99. उपरिलिखित-परिच्छेदमनुसत्य अधोलिखितेषु- "पुरः पताका सर्वाविनयानाम्" - इति गद्यांशे पुरः पताका उच्यते-

Correct Answer: (c) लक्ष्मीः
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदे "पुरः पताका सर्वाविनयानाम्” इति गद्यांशे पुरः पताका 'लक्ष्मी' उच्यते।
ऊपर लिखे गये परिच्छेद में पुरःपताका सर्वाविनयानाम् (अर्थात् सभी अविनयों (दुराचारियों) के आगे चलने वाली पताका के समान इस गद्यांश में 'पुरः पताका' लक्ष्मी के लिए कहा गया है।

100. उपरिलिखित परिच्छेदमनुसृत्य अधोलिखितेषु 'हिडिम्बेव भीमसाहसैकहार्यहृदया' इत्यंशे कोऽलङ्कारः ?

Correct Answer: (c) श्लिष्टोपमा
Solution:

उपरिलिखित परिच्छेदे 'हिडिम्बेव भीमसाहसैकहार्यहृदया' इत्यंशे श्लिष्टोपमा अलङ्कारः । ऊपर लिखे गये परिच्छेद में हिडिम्बेव भीम साहसैकहार्यहृदया इस वाक्य में श्लिष्ट उपमा अलङ्कार है।