यूजीसी NTA नेट/जेआरएफ परीक्षा, दिसम्बर-2023 योग (YOGA)

Total Questions: 100

71. वशिष्ठ संहिता के अनुसार सूची-I के साथ सूची-II का मिलान कीजिए।

सूची-I सूची-II
(A) यम(I) भद्र
(B) नियम(II) कूर्म
(C) आसन(III) जप
(D) उप-प्राण(IV) दया
दिए गए विकल्पों में से सही उत्तर का चयन कीजिए:
कूट:ABCD
(a)IVIIIIII
(b)IIIIIIIV
(c)IIIIVIII
(d)IVIIIIII
Correct Answer: (a)
Solution:सूची का सही सुमेलन निम्नवत है-
सूची-I सूची-II
(A) यम(IV) दया
(B) नियम(III) जप
(C) आसन(I) भद्र
(D) उप-प्राण(II) कूर्म

72. सूची-I के साथ सूची-II का मिलान कीजिए।

सूची-I सूची-II
(A) थानडाइक(I) सक्रिय अनुबंधन चेम्बर
(B) स्किनर(II) छड़ी और बॉक्स समस्या का परीक्षण
(C) कोहलर(III) संयोजक का सिद्धांत
(D) पेवलोव(IV) पुरातन (क्लासिकल) अनुबंधन सिद्धांत
दिए गए विकल्पों में से सही उत्तर का चयन कीजिए:
कूट:ABCD
(a)IIIIIIIV
(b)IIIIIIIV
(c)IIIIVIII
(d)IIIIIIIV
Correct Answer: (d)
Solution:सूची का सही सुमेलन निम्नवत है-
सूची-I सूची-II
(A) थानडाइक(III) संयोजक का सिद्धांत
(B) स्किनर(I) सक्रिय अनुबंधन चेम्बर
(C) कोहलर(II) छड़ी और बॉक्स समस्या का परीक्षण
(D) पेवलोव(IV) पुरातन (क्लासिकल) अनुबंधन सिद्धांत

73. सूची-I के साथ सूची-II का मिलान कीजिए।

सूची-I सूची-II
(A) मूलाधार(I) छःदल
(B) अविरति(II) क्लेश
(C) स्वधिष्ठान चक्र(III) अन्तराय
(D) अभिनिवेष(IV) चार दल
दिए गए विकल्पों में से सही उत्तर का चयन कीजिए:
कूट:ABCD
(a)IIIIIIIV
(b)IIIIIIIV
(c)IVIIIIII
(d)IVIIIIII
Correct Answer: (c)
Solution:सूची का सही सुमेलन निम्नवत है-
सूची-I सूची-II
(A) मूलाधार(IV) चार दल
(B) अविरति(III) अन्तराय
(C) स्वधिष्ठान चक्र(I) छःदल
(D) अभिनिवेष(II) क्लेश

74. सूची-I के साथ सूची-II का मिलान कीजिए।

सूची-I (पंच तत्व)सूची-II (कोष)
(A) अग्नि(I) प्राणमय
(B) पृथ्वी(II) आनन्दमय
(C) आकाश(III) मनोमय
(D) जल(IV) अत्रमय
दिए गए विकल्पों में से सही उत्तर का चयन कीजिए:
कूट:ABCD
(a)IIIIIIIV
(b)IIIIVIII
(c)IIIIVIII
(d)IVIIIIII
Correct Answer: (b)
Solution:सूची का सही सुमेलन निम्नवत है-
सूची-I (पंच तत्व)सूची-II (कोष)
(A) अग्नि(III) मनोमय
(B) पृथ्वी(IV) अत्रमय
(C) आकाश(II) आनन्दमय
(D) जल(I) प्राणमय

75. सूची-I के साथ सूची-II का मिलान कीजिए।

सूची-I (योगसूत्र)सूची-II (संबंधित विषय)
(A) तंत्र निरतिशयं सर्वज्ञबीजम्।(I) विवेकज्ञान प्राप्त होने पर
(B) धारणा सु च योग्यता मनसः।(II) कैवल्यपाद
(C) धारणा सु च योग्यता मनसः।(III) ईश्वर
(D) जात्यन्तरपरिणामः प्रकृत्यापरात्।(IV) प्राणायाम
दिए गए विकल्पों में से सही उत्तर का चयन कीजिए:
कूट:ABCD
(a)IIIIIVII
(b)IIIIIIIV
(c)IIIIVIII
(d)IVIIIIII
Correct Answer: (a)
Solution:सूची का सही सुमेलन निम्नवत है-
सूची-I (योगसूत्र)सूची-II (संबंधित विषय)
(A) तंत्र निरतिशयं सर्वज्ञबीजम्।(III) ईश्वर
(B) धारणा सु च योग्यता मनसः।(I) विवेकज्ञान प्राप्त होने पर
(C) धारणा सु च योग्यता मनसः।(IV) प्राणायाम
(D) जात्यन्तरपरिणामः प्रकृत्यापरात्।(II) कैवल्यपाद

76. सूची-I के साथ सूची-II का मिलान कीजिए।

सूची-I (मुद्रा)सूची-II (विधि)
(A) शाम्भवी(I) पांव की एडी से योनि स्थान का पीड़न करना
(B) खेचरी(II) नितम्बों को धरती पर पटकना
(C) महावेध(III) भूमध्य दृष्टि
(D) महामुद्रा(IV) जिह्वा को कपाल कूहर में प्रविष्ट कराना
दिए गए विकल्पों में से सही उत्तर का चयन कीजिए:
कूट:ABCD
(a)IIIIVIII
(b)IIIIIIIV
(c)IIIIVIII
(d)IVIIIIII
Correct Answer: (a)
Solution:सूची का सही सुमेलन निम्नवत है-
सूची-I (मुद्रा)सूची-II (विधि)
(A) शाम्भवी(III) भूमध्य दृष्टि
(B) खेचरी(IV) जिह्वा को कपाल कूहर में प्रविष्ट कराना
(C) महावेध(II) नितम्बों को धरती पर पटकना
(D) महामुद्रा(I) पांव की एडी से योनि स्थान का पीड़न करना

77. सांख्य दर्शनानुसार सृष्टिक्रम को बताइये

A. महत्
B. अहंकार
C. प्रकृति
D. पञ्चमहाभूत
E. पञ्चतन्मात्रा

नीचे दिए गए विकल्पों में सबसे उपयुक्त उत्तर का चयन कीजिए।

Correct Answer: (b) C, A, B, E, D
Solution:सांख्य दर्शनानुसार सृष्टिक्रम निम्नलिखित है- 1. प्रकृति 2. महत् 3. अहंकार 4. पञ्चतन्मात्रा 5. पञ्चमहाभूत

78. योगवशिष्ठ के अनुसार ज्ञान की भूमिकाओं का सही क्रम बताएं

A. सत्वापत्ति
B. तनुमानसा
C. शभेच्छा
D. विचारणा
E. असंसक्ति

नीचे दिए गए विकल्पों में सबसे उपयुक्त उत्तर का चयन कीजिए।

Correct Answer: (a) C, D, B, A, E
Solution:योगवशिष्ठ के अनुसार ज्ञान की भूमिकाओं का सही क्रम निम्न है- 1. शुभेच्छा 2. विचारणा 3. तनुमानसा 4. सत्वापत्ति 5. असंसक्ति

79. योगतत्वोपनिषद् के श्लोकानुसार सही क्रम बताइए

A. महाबन्ध
B. खेचरी मुद्रा
C. दीर्घ प्रणव संधान
D. सहजोली
E. जालन्धर

नीचे दिए गए विकल्पों में सबसे उपयुक्त उत्तर का चयन कीजिए।

Correct Answer: (b) A, B, E, C, D
Solution:योगतत्वपनिषद के श्लोकानुसार सही क्रम निम्न है 1. महाबन्ध 2. खेचरी बन्ध 3. जालन्धर बन्ध 4. दीर्घ प्रणव संधान 5. सहजोली

80. योगसूत्र के पाद के अनुसार निम्न सूत्रो का क्रम बताइए

A. क्रमान्यत्वं परिणामान्यत्वे हेतुः
B. प्रत्ययस्य परचित्तज्ञनम्
C. तदर्थ एव दृश्यस्यात्मा
D. तीव्रसंवेगानामासत्रः
E. द्रष्टदृश्योपरक्त चितं सर्वार्थम्

नीचे दिए गए विकल्पों में सबसे उपयुक्त उत्तर का चयन कीजिए।

Correct Answer: (a) D, C, А. B. Е
Solution:योगसूत्र के पाद के अनुसार सूत्रों का क्रम निम्न है- 1. तीव्रसंवेगानामासत्रः 2. तदर्थ एव दृश्यस्यात्मा 3. क्रमान्यत्वं परिणामान्यत्वे हेतुः 4. प्रत्ययस्य परचित्तज्ञनम्  5. द्रष्टदृश्योपरक्तं चितं सर्वार्थम्