NTA यू.जी.सी. नेट जेआरएफ परीक्षा, दिसम्बर-2024 संस्कृत

Total Questions: 100

11. चतुर्वर्णानां सजातीयादिस्त्रीषु व्यभिचारे दण्डप्रदाने सत्यवचनानि चिनुत -

A. सजाती उत्तमो दण्डः
B. प्रातिलोम्ये वधः कार्यः
C. आनुलोम्ये उत्तमोत्तमः दण्डः
D. सङ्करस्य तु सम्मानस्
E. नीचजातिपुरुषेण स्त्रियां क्रियमाणे तस्याः तेन विवाहः

अधोलिखितविकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत- 

Correct Answer: (a) A, B केवलम्
Solution:चतुर्वर्णानां सजातीयादिस्त्रीषु व्यभिचारे दण्डप्रदाने सत्यवचनानि A. सजातौ उत्तमो दण्डः B. प्रातिलोम्ये वधः कार्यः इति सत्यवचन ।

12. पण्डिता क्षमारावस्य समयो भवति -

Correct Answer: (d) 1890-1954 (AD)
Solution:पण्डिता क्षमारावस्य समयो '1890-1954 AD भवति । पण्डिताक्षमाराव का समय 1890 से 1954 तक है। पण्डिता क्षमा राव शास्त्री संस्कृत भाषा की प्रकाण्ड विदुषी थी। इनकी रचनायें सत्याग्रह गीता, तुकाराम चरितम् आदि रचनायें हैं।

13. परस्परं समुचितं मेलयत -

सूची १सूची २
A. मन्त्रिपरिषदि द्वादशामात्याः1. बार्हस्पत्याः
B. षोडशामात्यका मन्त्रिपरिषद्II. कोटिल्यः
C. मन्त्रिपरिषद् विशत्यमात्यकाIII. मानवाः
D. यथासामर्थ्यममात्यान् नियोजयेत्IV. औशनसः

अधोलिखितविकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत - 

Correct Answer: (d) A-III, B-I, C-IV, D-II
Solution:परस्परं समुचितं मेलनं
सूची १सूची २
A. मन्त्रिपरिषदि द्वादशामात्याःIII. मनवाः
B. षोडशामात्यका मन्त्रिपरिषद्I. बाह्यस्थाः
C. मन्त्रिपरिषद् विशत्यमात्यकाIV. औशनसाः
D. यथासामर्थ्यममात्यान् नियोजयेत्II. कोटिल्यः

14. उपपुराणानि चिनुत -

A. शाम्बपुराणम्
B. वायुपुराणम्
C. वरुणपुराणम्
D. मारीचपुराणम्
E. ब्रह्मवैवर्तपुराणम्

अधोलिखितविकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत - 

Correct Answer: (c) A, C, D केवलम्
Solution:उपरिलिखितेषु विकल्पेषु उपपुराणानाम् समुचित चयनं शाम्बपुराणम्, मारीचपुराणम्, वरुणपुराणम् आदि उपरिलिखित विकल्पों में उपपुराणों का समुचित चयन 1.मारीच पुराण, 2. वरुण पुराण, 3. शाम्बपुराण है। संस्कृत साहित्य के अन्तर्गत 18 पुराणों की भाँति 18 उपपुराण भी प्राप्त होते हैं।

15. रसात्मवादसन्दर्भे आनन्दवर्धन-अभिनवगुप्त मम्मटमहिमभट्ट-विश्वनाथानां क्रमशः मतानि भवन्ति-

A. काव्यस्यात्मनि रसादिरूपे न कस्यचिद्विमतिः
B. ये रसस्याङ्गिनो धर्माः
C. वाक्यं रसात्मकं काव्यम्
D. काव्यस्यात्मा स एवाऽर्थः
E. रसेनेव सर्व जीवति काव्यम

अधोलिखितविकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत- 

Correct Answer: (a) D, E, B, A, C
Solution:रसात्मवादसन्दर्भ आनन्दवर्धन अभिनवगुप्त मम्मटमहिमभट्ट विश्वनाथानां क्रमशः मतानि सन्ति
सूची १सूची २
आनन्दवर्धनD. काव्यशास्त्रं स पण्डितः
अभिनवगुप्तE. रसैव सर्वजीवितं काव्यम्
मम्मट भट्टB. शब्दार्थौ सहितौ धर्मः
विश्वनाथA. काव्यं रसात्मकं काव्यम्
भामहC. वक्रोक्ति: काव्यस्यात्मा

16. अधोलिखितेषु मुखसन्धौ नान्तर्भवन्ति-

A. उपक्षेपः
B. विलोभनम्
C. विलासः
D. विधूतम्
E. वज्रम्

अधोलिखितविकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत- 

Correct Answer: (b) C, D, E केवलम्
Solution:उपरिलिखितेषु मुखसन्धी विलासः, विधूतम्, वज्रम् न अन्तर्भवति । उपरिलिखितों में मुखसन्धि विलास विधूत वज्र का अर्न्तभाव नहीं होता है। रूपकों में पञ्चसन्धियों का विधान होता है। मुखसन्धि प्रतिमुख सन्धि, गर्भसन्धि, अवमर्श सन्धि विमर्श सन्धि

17. क्रोधात् जायमानानां व्यसनानामयं क्रमः मनुना सूचितः-

A. द्रोह:
B. असूया
C. साहसम्
D. ईर्ष्या
E. अर्थदूषणम्

अधोलिखितविकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत- 

Correct Answer: (a) C, A, D, B, E
Solution:क्रोधात् जायमानानां व्यसनानां अयं साहसम्, द्रोहः, ईर्ष्या, असूया, अर्थदूषणम् क्रमः मनुना सूचितः । क्रोध से उत्पन्न व्यवसायों का समुचित क्रम 1. साहस, 2. द्रोह, 3. ई, 4. असूया, 5.अर्थदूषण है। पैशुन्यं साहसं द्रोह ईर्ष्यासूयार्थदूषणम् । वाग्दण्डजं च पारुष्यं क्रोधजोऽपि गणोऽष्टकः ।।

18. अद्वैताभिमतप्रलयेषु परिगण्यते-

A. नित्यप्रलयः
B. वैकृतिकप्रलयः
C. नैमित्तिकप्रलयः
D. काम्यप्रलयः
E. आत्यन्तिकप्रलयः

अधोलिखितविकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत- 

Correct Answer: (b) A, C, E केवलम्
Solution:अद्वैताभिमतप्रलयेषु नित्यप्रलयः, नैमित्तिक प्रलयः, आत्यन्तिक प्रलयः परिगण्यते। अद्वैताभिमत प्रलयों में नित्य प्रलय नैमित्तिक प्रलय, आत्यन्तिक प्रलय गिना जाता है।

19. गतिबुद्धिसूत्रस्थवार्तिकानि सिद्धान्तकौमुद्द्‌युक्तक्रमेण व्यवस्थापयत -

A. आदिखाद्योर्न
B. नीवह्योर्न
C. नियन्तृकर्तृकस्य वहेरनिषेधः
D. भ रहिंसार्थस्य न
E. जल्पतिप्रभृतीनामुपसंख्यानम्

अधोलिखितविकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत-

Correct Answer: (a) B, C, A, D, E
Solution:िद्धान्तकौमुद्युक्त सूत्राणां क्रमेण व्यवस्थापनम्।

नीवह्योर्न
नियन्तृकर्तृकस्य वहेरनिषेधः
आदिखाद्योर्न
भक्षेरहिंसार्थस्य न
जल्पतिप्रभृतीनामुपसंख्यानम्

20. सत्कार्यवादसिद्धो हेतुर्भवति -

Correct Answer: (c) कारणभावः
Solution:सत्कार्यवाद सिद्धौ कारणभावः हेतुर्भवति। सत्कार्यवाद की सिद्धि में कारणभाव हेतु है। सत्कार्यवाद के पाँच हेतु सांख्यशास्त्र में माने गये हैं।

असदकरणादुपादान ग्रहणात् सर्वसम्भवाभावात्।
शक्तस्य शक्यकरणात् कारणभावाच्च सत्यकार्यम्।।