NTA यू.जी.सी. नेट जेआरएफ पुनर्परीक्षा, जून-2024 संस्कृत

Total Questions: 100

61. याज्ञवल्क्यस्मृतौ व्यवहाराध्याये प्रकरणानां क्रमः उत्तरोत्तरम् आश्रितः-

A. वाक्पारुष्यप्रकरणम्
B. सीमाविवादप्रकरणम्
C. विक्रीयासम्प्रदानप्रकरणम्
D. वेतनादानप्रकरणम्
E. दण्डपारुष्यप्रकरणम्

दत्तेषु विकल्पेषु समीचीनमुत्तरं चिनुत- 

Correct Answer: (c) B, D, A, E, C
Solution:याज्ञवल्क्यस्मृतौ व्यवहाराध्याये प्रकरणानां उत्तरोत्तरम् क्रमः सीमाविवादप्रकरणम्, वेतनादान प्रकरणम्, वाक्पारूष्य प्रकरणम्, दण्डपारुष्यप्रकरणम्, विक्रीयासम्प्रदान प्रकरणम् अस्ति।

62. वेदान्ते प्रतिपाद्यविषयाणां क्रमः-

A. श्रवणादीनां फलरूपस्य मोक्षस्य स्वरूपवर्णनम्
B. ब्रह्मप्राप्तये अपेक्षितानां साधनानां निरूपणम्
C. सांख्यादिभिः विरोधपरिहारः
D. श्रुतिवाक्यानां ब्रह्मणि समन्वयः

समुचितं विकल्पं चिनुत-

Correct Answer: (d) C, D, А, В
Solution:वेदान्ते प्रतिपाद्य विषयाणां क्रमः D.श्रुति वाक्यानां ब्रह्मणि समन्वयः C. सांख्यादिभिः विरोध परिहार: B. ब्रह्म प्राप्तये अपेक्षितानां साधनानां निरूपणम् A. श्रवणादीनांफलस्यरूप मोक्षस्य स्वरूप वर्णनम्

63. परममर्मज्ञः प्रगल्भच्छात्रः कः भवति?

Correct Answer: (b) कापटिकः
Solution:परममर्मज्ञः प्रगल्भच्छात्रः कापटिकः भवति । अर्थात् अत्यन्त जानकार छात्र के वेश में कापटिक गुप्तचर होता है। गुप्तचरों की नियुक्ति नौ प्रकार से होती हैं जिसमें 5 स्थायी गुप्तचर और 4 क्रमणशील गुप्तचर होते हैं।

स्थायी गुप्तचर -
(1) कापटिक- छात्र वेश
(2) उदास्थिक (प्रवज्या) सन्यासी वेश
(3) ग्राहपतिक (कर्षक) किसान वेश
(4) वैदेहिक - (व्यापार) व्यापारी वेश तथा
(5) तापस मुण्डित वेश ।

क्रमणशील गुप्तचर 4 होते हैं।

(1) सत्री (2) तीक्ष्ण
(3) रसद (4) भिक्षुकी

64. "आरण्यकं च वेदेभ्यः ओषधिभ्योऽमृतं यथा" इति वचनं लभ्यते-

Correct Answer: (c) महाभारते
Solution:"आरण्यकं च वेदेभ्यः ओषधिभ्योऽमृतं यथा" इति वचनं महाभारते लभ्यते। "आरण्यकं च वेदेभ्यः ओषधिभ्योऽमृतं यथा” यह कथन महाभारत में प्राप्त होता है। महाभारत महर्षि कृष्ण द्वैपायन व्यास की रचना है। इसमें एक लाख श्लोक है। इसे शतसाहस्री संहिता भी कहते हैं। यह 18 पर्वों में विभक्त है।

65. 'सौन्दर्यमलङ्कारः' इति कस्योक्तिः ?

Correct Answer: (b) वामनस्य
Solution:"सौन्दर्यमलङ्कारः” इति वामनस्योक्तिः । अर्थात् 'सौन्दर्य अलंकार है' ऐसा मत वामन का है। वामन आचार्य "रीति सम्प्रदाय के जन्मदाता थे। आचार्य वामन का ग्रन्थ “काव्यालंकार सूत्र" है। जिस पर त्रिपुरदहल की टीका "कामधेनु” है।

66. परस्परं समुचितं मेलयत

स्तम्भः १स्तम्भः २
A. ईश्वरे समर्पणम्I. क्लेशः
B. अविद्याII. स्वरः
C. आस्त्रवनिरोधःIII. क्रियायोगः
D. दुःखम्IV. निरयः

दत्तेषु विकल्पेषु समीचीनमुत्तरं चिनुत- 

Correct Answer: (d) A-III, B-I, C-II, D-IV
Solution:कथनानां समुचित मेलनं अस्ति।
स्तम्भः १स्तम्भः २
A. ईश्वरे समर्पणमIII. क्रियायोगः
B. अविद्याI. क्लेशः
C.आस्त्रवनिरोधःII. संवरः
D. दुःखम्IV. निर्यः

67. परस्परं समुचितं मेलयत

स्तम्भः १स्तम्भः २
A. गायत्रम्I. माध्यन्दिनसवनम्
B. त्रैष्टुभम्II. प्रातःसवनम्
C. जगतम्III. सोमविकारः
D. साद्यस्क्रःIV. तृतीयसवनम्

दत्तेषु विकल्पेषु समीचीनमुत्तरं चित-

Correct Answer: (a) A-II, B-I, C-IV, D-III
Solution:कथनानां समुचित मेलनं अस्ति।
स्तम्भः १स्तम्भः २
A. गायत्रम्II. प्रातः सवनम्
B. त्रैष्टुभम्I. माध्यन्दिनसवनम्
C. जगतम्IV. तृतीय सवनम्
D. साद्यस्क्रःIII. सोमविकारः

68. नियमविधेः तात्पर्यं भवति -

Correct Answer: (b) अप्राप्तार्थपूरणे
Solution:नियमविधेः तात्पर्यम् अप्राप्तार्थपूरणे भवति

69. "उदाहरणं, प्रत्युदाहरणं वाक्याध्याहारः इत्येतत्समुदितं व्याख्यानं भवति।" व्याख्यानस्य एतत् निर्वचनं केन कृतम्?

Correct Answer: (a) पतञ्जलिना
Solution:"उदाहरणं प्रत्युदाहरणम्, वाक्याध्याहारः इत्येतत्समुदितं व्याख्यानं भवति” एतत् व्याख्यानस्य निर्वचनं पतञ्जलिना कृतम्।

70. परस्परं समुचितं मेलयत

स्तम्भः १स्तम्भः २
A. अक्षतायां क्षतायां वा जातःI. अपविद्धः
B. उत्सृष्टो मातृपितृभ्यां गृह्यते सःII. पौनर्भवः
C. गर्भेभिन्नःIII. सहोढजः
D. धर्मपत्नीजःIV. औरसः

दत्तेषु विकल्पेषु समीचीनमुत्तरं चिनुत- 

Correct Answer: (a) A-II, B-I, C-III, D-IV
Solution:उपर्युक्त विकल्पानां समुचित क्रमः अस्ति।
स्तम्भः १स्तम्भः २
A. अष्टाव्यां हतायां वा जातःI. अपविद्धः
B. उष्ट्रेभ्यः मातृपितृव्याः गृहेषु सःII. पौनर्भवः
C. गर्भमित्रःIII. सहोदरः
D. धर्पणीबीजःIV. औरसः