NTA यू.जी.सी. नेट जेआरएफ पुनर्परीक्षा, जून-2024 संस्कृत

Total Questions: 100

71. स्वप्रवासवदत्तनाटके वसन्तकः इति कस्याभिधानम्?

Correct Answer: (a) विदूषकस्य
Solution:स्वप्नवासवदत्तनाटके वसन्तकः इति विदूषकस्य अभिधानम् अस्ति। अर्थात् स्वप्नवासवदत्तनाटक में वसन्तक यह नाम विदूषक का है। काञ्चुकीय का नाम वातायन तथा रैभ्य है यहाँ दो काञ्चुकीय है। महामंत्री का नाम योगन्धरायण है।

72. एषु पाणिनेः नामान्तराणि सन्ति-

A. शालातुरीयः
B. गोणिकासुतः
C. शालङ्किः
D. फणिभृत्

समुचितं विकल्पं चिनुत-

Correct Answer: (b) A, C केवलम्
Solution:एषु पाणिनेः नामान्तराणि A. शालातुरीयः C. शालङ्कि च अस्ति। कथनानुसार पाणिनि के ऊपर नाम शालातुरीय तथा शालङ्कि है। शालातुर इनकी जन्म भूमि है।

अतः इन्हें शालातुरीय कहते हैं। शालकि इनके पिता का नाम था ऐसा कहा जाता है। इसी कारण इन्हें शालङ्कि भी कहते हैं। गोणिका सुत तथा फणिभृत ये नाम महामुनि पतञ्जलि के हैं।

73. परस्पर समुचितं मेलयत

सूचीः १सूचीः २
A. रोहिषेमःI. गणिका
B. वसन्तसेनाII. चारुदत्तस्य भार्या
C. मदनिकाIII. चारुदत्तस्य पुत्रः
D. धूताIV. शार्विलकस्य प्रेयसी

दत्तेषु विकल्पेषु समीचीनमुत्तरं चिनुतВ. उत्सृष्टो मातृपितृभ्यां 

Correct Answer: (d) A-III, B-I, C-IV, D-II
Solution:कथनानां समुचित मेलनं अस्ति |
सूचीः १सूचीः २
A. रोहिषेमIII. चारुदत्तस्य पुत्रः
B. वसन्तसेनाI. गणिका
C. मदनिकाIV. शार्विलकस्य प्रेयसी
D. धूताII. चारुदत्तस्य भार्या

74. सविकल्पकस्य प्रमाणत्वं निराकुर्वन्ति-

Correct Answer: (b) सौगताः
Solution:सौगताः सविकल्पकस्य प्रमाणत्वं निराकुर्वन्ति । सौगत सविकल्पक प्रमाण स्वीकार नहीं करते है।

75. मन्त्रिपरिषदो विचारप्रसङ्गे एषु किं किमभिकथनं सम्यक् अस्ति-

A. मन्त्रिपरिषदं द्वादशामात्यान् कुर्वीतेति मानवाः ।
B. पञ्चेति शुक्राचार्यः ।
C. षोडशेति औशनसाः ।
D. विंशतिमिति बार्हस्पत्याः ।
E. यथासामर्थ्यमिति कौटिल्यः

दत्तविकल्पेषु समीचीनमुत्तरं चिनुत-

Correct Answer: (c) A, E केवलम्
Solution:मन्त्रिपरिषदो विचारप्रसङ्गे A. मन्त्रिपरिषदं द्वादशामात्यान् कुर्वतिति मानवः, E. यथासामर्थ्यमिति कौटिल्यः ।" इति अभिकथनं सम्यक् अस्ति।

76. एषु वार्तिकेषु कानि पस्पशाह्निके पठितानि-

A. आकृतिग्रहणात्सिद्धम्
B. विषयेण तु नानालिङ्गकरणात्सिद्धम्
C. लिङ्गार्था तु प्रत्यापत्तिः
D. शब्दाप्रतिपत्तिः
E. द्रव्यवच्चोपचाराः

समुचितं विकल्पं चिनुत- 

Correct Answer: (d) C, D केवलम्
Solution:एषु वार्तिकेषु C. लिङ्गार्था तु प्रत्यापत्तिः D. शब्दाप्रतिपत्तिः च वार्तिको पस्पशाह्निके पठितानि ।

77. कालस्य अवरोहक्रमेण प्रस्थानलक्षणानि स्थाप्यन्ताम्।

A. औचित्यं रससिद्धस्य स्थिरं काव्यस्य जीवितम्।
B. रीतिरात्मा काव्यस्य।
C. विभावानुभावसञ्चारिसंयोगाद्रसनिष्पत्तिः ।
D.न कान्तमपि निर्भूषं विभाति वनिताननम्।
E. काव्यस्यात्मा ध्वनिः ।

दत्तेषु विकल्पेषु समीचीनमुत्तरं चिनुत-

Correct Answer: (d) A, E, B, D, C
Solution:कालस्य अवरोह क्रमेण प्रस्थान लक्षणानि सन्ति

A. औचित्यं रससिद्धस्थ स्थिरं काव्यस्थ जीवितम्।
E. काव्यस्यात्मा ध्वनिः
B.रीतिरात्मा काव्यस्थ
D. न कान्तमपि निर्भूषं विभाति वनिताननम्
C. विभावानुभाव सञ्चारि संयोगाद्रस निष्पत्तिः ।
उपर्युक्तेषु विकल्पेषु समुचितमुत्तरं (D) अस्ति।

78. ऋग्वेदीयं कल्पसूत्रं भवति -

A. आपस्तम्बकल्पसूत्रम्
B.आश्वलायन श्रौतसूत्रम्
C. साङ्खायन श्रौतसूत्रम्
D. सत्याषाढश्रौतसूत्रम्

समुचितं विकल्पं चिनुत - 

Correct Answer: (b) B & D केवलम्
Solution:प्रश्नानुसार ऋग्वेदीयं कल्पसूत्रः (B) आश्वलायन श्रौतसूत्र D.सत्याषाढ़ श्रौतसूत्रम् ग्रंथौ स्तः। प्रश्नानुसार = ऋग्वेदीय कल्प सूत्र हैं- आश्वलायन श्रौतसूत्र, सत्याषाढ़ श्रौतसूत्र है। यहाँ समुचित विकल्प U.G.C के अनुसार (B.D) सही है। परन्तु इसका उचित उत्तर (BC) होना चाहिए जो विकल्प नहीं है। ऋग्वेद के कल्प सूत्र B. आश्वलायन तथा C. शाखायन हैं।

79. आमान्त्रितजः ओकारः भवति-

Correct Answer: (a) प्रगृह्यः
Solution:आमान्त्रितजः ओकारः प्रगृह्यः भवति । आमन्त्रित (सम्बोधन) से उत्पन्न जो ओकार वह प्रगृह्य संज्ञक होता है। ओकारः आमन्त्रितजः प्रगृह्यः ।। अघोष संज्ञा अन्त्याः सप्त तेषामघोषाः । प्रातिशाख्य के अनुसार उष्म संज्ञक आठ वर्णों में अन्तिम सात वर्ण (श, ष, स) तथा विसर्ग, जिह्वामूलीय, उपमानीय, तथा अनुस्वार अघोष होते हैं। सोष्म संज्ञा उन वर्णों की होती है जो सभी वर्गों में द्वितीय तथा चतुर्थ स्थान पर होते हैं।

80. अधोलिखितग्रन्थान् रचनाकालक्रमेण क्रमशः व्यवस्थापयत

A. महाभाष्यप्रदीपः
B.सङ्ग्रहः
C. महाभाष्यदीपिका
D. शब्दकौस्तुभः
E.उणादिकोषः

समुचितं विकल्पं चिनुत- 

Correct Answer: (c) B, C, A, D, E
Solution:उपरिलिखितानां ग्रन्थानां समुचित काल क्रमः ।

B. सङ्ग्रहः - यह रचना व्याडि की है।
C. महाभाष्य दीपिका - भर्तृहरि विरचित है
A. महाभाष्य प्रदीप - कैय्यट विरचित टीका है
D. शब्द कौस्तुभ - भट्टोजिदीक्षित की रचना है
E. उणादि कोष - शाकटायन प्रोक्त है